Bestuur > Communicatie > Heraldiek > Over jabbeke

HERALDIEK GEMEENTE JABBEKE



Heraldiek gemeente Jabbeke

Tot aan de fusie van 1977 hadden de deelgemeenten Jabbeke, Varsenare, Snellegem, Zerkegem en Stalhille elk hun afzonderlijk wapenschild. In het huidige wapenschild van Jabbeke zitten deze wapenschilden verwerkt.

Een wapen of wapenschild is een kleurig merkteken dat verbonden is aan een familie of een andere groep mensen. Vandaag wordt een wapenschild ook gebruikt als symbool van een land, stad, gemeente, provincie of andere overheid.

Snel naar

Korte historiek van deelgemeente Jabbeke en het wapenschild

De oudste documenten waarin de naam Jabbeke voorkomt, dagtekenen uit de tiende eeuw. Een charter uit 964 van Arnold de Oude, zoon van graaf Boudewijn II de Kale, spreekt van ‘Jabeca’. In hetzelfde jaar wordt de naam ook vermeld als ‘Jabbeka’ en ‘Jabeka’.

Jabbeke verwijst met het tweede deel van haar naam naar de beek waarlangs het dorp is ontstaan. Over de betekenis van het eerste deel bestaat geen absolute zekerheid. De parochie vormde samen met Stalhille een ambacht in het Brugse Vrije en werd later verenigd met dat van Snellegem en Zerkegem.

Historisch speelde Jabbeke een belangrijke rol door zijn kasteelheren, de nabijheid van het station, de aanwezigheid van militaire infrastructuur tijdens de wereldoorlogen en later ook door de aanwezigheid van kunstenaar Constant Permeke, die er woonde, werkte en begraven werd.

Het oorspronkelijke wapenschild van Jabbeke werd toegekend op 11 april 1843. De herkomst van de drie zwanen is niet volledig duidelijk, maar het wapen verscheen al op de 16de-eeuwse kaart van Pieter Pourbus. Het hedendaagse samengestelde gemeentewapen werd toegekend op 17 april 1990.

Korte historiek van deelgemeente Varsenare en het wapenschild

Varsenare ontstond op de kruising van twee belangrijke tracés: de Oudenburgweg en de Westernieuwweg. De eerste vermelding dateert van 1003 als ‘Fresnere’. De naam zou afgeleid zijn van het Latijnse ‘fraxinaria’, wat essenbos betekent.

In de middeleeuwen was Varsenare opgedeeld in twee grote ambachten: Straten en Varsenare. Door de aanwezigheid van adellijke families, kastelen, historische hoeves en een belangrijke ligging langs het kanaal Brugge-Oostende groeide het dorp uit tot een karaktervolle en welvarende gemeente.

Tijdens de 19de eeuw bepaalden families zoals de familie van Caloen en de familie de Man sterk het uitzicht van Varsenare. Zij bouwden kastelen, hoeves, scholen, villa’s en infrastructuur die vandaag nog zichtbaar zijn in het straatbeeld.

Het wapenschild van Varsenare werd toegekend op 16 november 1842 en was gebaseerd op het wapenschild van de Heren van Varsenare zoals gepubliceerd in 1557. Later werd dit in de 17de eeuw opnieuw vermeld als het wapenschild van de Heren van Varsenare.

Korte historiek van deelgemeente Snellegem en het wapenschild

Snellegem kent een belangrijke rol in de geschiedenis van West-Vlaanderen en wordt beschouwd als de oudste nederzetting in de Brugse vlakte. Het was een Merovingisch kroondomein met als centrum het Oosthof, waar de vertegenwoordiger van het Merovingische gezag resideerde.

De geschiedenis van Snellegem is nauw verbonden met de eerste christelijke missionering in Vlaanderen, met de fiscuskerk en met de vermoedelijke aanwezigheid van Jacob van Maerlant op het Oosthof in de 13de eeuw.

Ook het Vloethemveld speelt een grote rol in de dorpsgeschiedenis: eerst als heidegebied, later als ontginningslandschap, bosgebied, militair domein, munitiedepot en uiteindelijk als waardevol beschermd landschap.

Het oorspronkelijke wapenschild van Snellegem werd toegekend op 11 april 1843. De schelpen verschijnen voor het eerst op de oudst gekende afbeelding van het dorpswapen in de 16de eeuw. Het wapen was ook verbonden met de familie van Snellegem die omstreeks 1300 op het Oosthof leefde.

Korte historiek van deelgemeente Zerkegem en het wapenschild

Over de geschiedenis van Zerkegem is relatief weinig gepubliceerd, hoewel het volgens de literatuur de oudste deelgemeente van Jabbeke zou zijn. De eerste vermelding dateert van 765 als ‘Sirigoheim’.

Zerkegem werd zeer vroeg bewoond, wat onder meer blijkt uit archeologische vondsten zoals een Keltische begraafplaats. Het dorp kende invloed van abdijen, heerlijkheden en het Brugse Vrije.

In de 19de eeuw werd ook hier de dorpsgeschiedenis gekenmerkt door de bouw van katholieke en gemeentelijke scholen en door de restauratie en vergroting van de parochiekerk.

Het wapenschild van Zerkegem werd op 7 december 1844 toegekend. Het toont een gekantelde grafzerk en is gebaseerd op een afbeelding op een 17de-eeuwse kaart. Een sluitende historische verklaring voor de twee hertengeweien is niet bekend.

Korte historiek van deelgemeente Stalhille en het wapenschild

De eerste vermelding van Stalhille dateert van 1247. De naam verwijst naar de ligging van het dorp op een hogere kreekrug in het poldergebied: een bewoonde plaats op een heuvel.

Samen met Jabbeke vormde Stalhille een ambacht van het Brugse Vrije. Het dorp stond vanaf de late middeleeuwen bekend om turfwinning, zoutwinning en steenbakkerijen langs het kanaal Brugge-Oostende.

In de 19de eeuw kende Stalhille een sterke groei. Er kwamen burgerhuizen, scholen, hoeves en nieuwe infrastructuur. De wereldoorlogen lieten ook hier sporen na, onder meer via een vliegplein langs de Cathilleweg.

Het wapenschild van Stalhille toont in sabel een zwaan van zilver, gebekt van keel, zwemmend op een water van natuurlijke kleur.